Kalwaria Kodeńska
Jest to dawny teren zamkowy książąt Sapiehów, do którego siÄ™ schodzi starÄ… brukowanÄ… drogÄ…. Jego sercem i ozdobÄ… byÅ‚ KoÅ›cióÅ‚ Ducha ÅšwiÄ™tego, niezwykle ciekawy architektonicznie, łączÄ…c elementy gotyku z renesansem. W czasie rozbiorów, skutkiem zaniedbania konserwacji groziÅ‚ zawaleniem, a zamek książęcy po jego prawej stronie byÅ‚ w stanie ruiny; jeszcze bardziej ulegÅ‚a zÄ™bowi czasu dawna zbrojownia ( może skarbiec?) po lewej stronie koÅ›ciaÅ‚a. OkalaÅ‚ je okazaÅ‚y w swoim czasie, a potem zaniedbany i dziczejÄ…cy, bezpaÅ„ski park. CaÅ‚a ta przestrzeÅ„ nazywana byÅ‚a Zamkiem.
Po odzyskaniu przez PolskÄ™ niepodlegÅ‚oÅ›ci bp Henryk Przeździecki postanowiÅ‚ sprowadzić z powrotem do Kodnia obraz Matki Bożej, wywieziony przez wÅ‚adze carskie. Dom Matki byÅ‚ spustoszony i przedstawiaÅ‚ widok może jeszcze bardziej żaÅ‚osny, niż ów Zamek. WymagaÅ‚ wielkiego wysiÅ‚ku i nakÅ‚adów. Dlatego biskup staraÅ‚ siÄ™ także o stróżów sanktuarium, szukajÄ…c ich poÅ›ród zakonów. Tak dotarÅ‚ do Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej i dekretem z dnia 25 maja 1927 roku ustanowiÅ‚ ich kustoszami sanktuarium.
Zgodnie ze swojÄ… nazwÄ… i duchem Oblaci (=ofiarowani) Maryi Niepokalanej, najpierw zajÄ™li siÄ™ Å›wiÄ…tyniÄ… parafialnÄ…, czyli koÅ›cioÅ‚em Å›w. Anny. Ustawili także okazałą figurÄ™ Niepokalanej na placu przed koÅ›cioÅ‚em (o. Leonard Nandzik), ale od poczÄ…tku docenili walory Zamku. MisjÄ™ Å›wiÄ™tÄ…, którÄ… przeprowadzili w Kodniu, jako ukoronowanie tryumfalnego powrotu Matki Bożej KodeÅ„skiej, koÅ„czyli (11 wrzeÅ›nia) przy oÅ‚tarzu, zbudowanym przed koÅ›cioÅ‚em Ducha ÅšwiÄ™tego. Przynosili oni ze sobÄ… bogate doÅ›wiadczenie z Kanady, gdzie pracujÄ…c jako duszpasterze polonijni wÅ›ród Polaków, rozrzuconych na olbrzymich przestrzeniach, budowali nie tylko kaplice i koÅ›cioÅ‚y, ale także tworzyli sakralne przestrzenie z Grotami Lurdzkimi i stacjami Drogi Krzyżowej, dla wiÄ™kszych zgromadzeÅ„ modlitewnych. PodejmujÄ…c duszpasterstwo przy sanktuarium w Kodniu poszli tÄ… samÄ… drogÄ….
W 1930 roku zaczęło siÄ™ przeksztaÅ‚canie terenu zamkowego na przestrzeÅ„ liturgicznÄ…. Ojciec PaweÅ‚ Kulawy przyjÄ…Å‚ wspóÅ‚pracÄ™ Mariana Kiersnowskiego, który resztÄ™ swego życia chciaÅ‚ oddać KodeÅ„skiej Pani. To on wÅ‚aÅ›nie stworzyÅ‚ koncepcjÄ™ artystycznÄ… Kalwarii. ZaczÄ…Å‚ odchodzić stary Zamek, rosÅ‚a Kalwaria (Golgota). Na zapleczu ruin zbrojowni spoÅ‚ecznym wysiÅ‚kiem zaczÄ™to sypać kopiec – GolgotÄ™. Na kopcu stanÄ…Å‚ wysoki krzyż, znak Bożej MÄ™ki, widoczny z daleka i poruszajÄ…cy serca. Natomiast w piwnicach tejże zbrojowni umieszczono rzeźby Matki Bożej Bolesnej z martwym ciaÅ‚em Syna oraz Pana Jezusa, leżącego w grobie. Na sklepieniach zbudowano cementowÄ… platformÄ™ pod oÅ‚tarz polowy, dla sprawowania liturgii. Realizacja postÄ™powaÅ‚a szybko. Dnia 5 maja 1931 roku ks. bp pomocniczy CzesÅ‚aw SokoÅ‚owski poÅ›wiÄ™ciÅ‚ tÄ™ nowÄ… KalwariÄ™, a we wrzeÅ›niu bp Przeździecki z wielkim uznaniem chwaliÅ‚ wykonane dzieÅ‚o.
ParÄ™ lat później na tym fundamencie zastanie zbudowana trzynawowa kaplica otwarta, pw. ÅšwiÄ™tej Rodziny, z wymownymi pÅ‚askorzeźbami i figurami dÅ‚uta Wojciecha Durka, który pracowaÅ‚ nad nimi do 1939 roku. Znacznie wczeÅ›niej, bo w r. 1932 rodzina PawÅ‚a Sapiehy ufundowaÅ‚a GrotÄ™ Konania, Ogrójec, po drugiej stronie koÅ›cioÅ‚a, z figurÄ… klÄ™czÄ…cego Zbawiciela, zamówionÄ… u Kazimierza Schaefera w Piekarach. Wydarzenie to staÅ‚o siÄ™ gÅ‚oÅ›ne w okolicy. KodeÅ„ski Ogrójec przyciÄ…gaÅ‚ wiernych i staÅ‚ siÄ™ żywym miejscem kultu.
Po wojnie, wzbogaciÅ‚ siÄ™ wystrój Kalwarii i wzbogaciÅ‚a jej duchowość. Matka Boża, Królowa Podlasia, pociÄ…gaÅ‚a wiernych, którzy tym bardziej do Niej siÄ™ garnÄ™li, w miarÄ™ jak nowy ustrój ukazywaÅ‚ swoje oblicze, wrogie wobec KoÅ›cioÅ‚a i tradycji narodowej. W Å›wiÄ™ta i uroczystoÅ›ci liturgia byÅ‚a sprawowana przy oÅ‚tarzu Åšw. Rodziny, ale coraz trudniej mieÅ›cili siÄ™ wokóÅ‚ niej zebrani wierni. Tak wiÄ™c w latach 70-ych zostaÅ‚o stworzone nowe miejsce celebracji. Odrestaurowano ocalaÅ‚e mury dawnego zamku (przy tej okazji zostaÅ‚y także uporzÄ…dkowane i zagospodarowane piwnice) i pokryto ogromnÄ… żelbetonowÄ… pÅ‚ytÄ… dla ustawienia oÅ‚tarza i Obrazu wprowadzanego w procesji. Ta inwestycja zapewniaÅ‚a wystarczajÄ…cÄ… ilość miejsca dla sprawujÄ…cych liturgiÄ™, a uczestnikom – dobrÄ… widoczność i kontakt z oÅ‚tarzem, choćby znajdowali siÄ™ bardzo daleko. SprawdziÅ‚o siÄ™ to w 50-lecie powrotu, 4 wrzeÅ›nia 1977r.
W tym czasie artysta rzeźbiarz w BiaÅ‚ej Podlaskiej, Tadeusz Niewiadomski, rzeźbiÅ‚ w drewnie figury Drogi Krzyżowej (i wiele innych). Nie byÅ‚y one zrazu przeznaczone do Kodnia. WzglÄ™dy ideologiczne zamknęły przed nimi wrota wielkich galerii, aby – dziwne drogi OpatrznoÅ›ci - to wielkie dzieÅ‚o mogÅ‚o stać siÄ™ czÄ…stkÄ… KodeÅ„skiej Kalwarii. Grupy figur poszczególnych stacji, rozmieszczone w plenerze, na podÅ‚ożu polnych kamieni, majÄ…c w tle przyrodÄ™ różnych pór roku, stanowiÅ‚y obraz jedyny w Å›wiecie. ZastÄ…piÅ‚y one dawne obrazy Drogi Krzyżowej, ustawiane na odpusty opodal, wokóÅ‚ koÅ›cioÅ‚a, prowadzÄ…c pod wysoki krzyż, na szczyt Golgoty.
Stacje Drogi Krzyżowej zostaÅ‚y rozmieszczone na odnowionych waÅ‚ach, które okalajÄ… koÅ›cióÅ‚ ÅšwiÄ™tego Ducha i dawny zamek. Murowane kapliczki zaprojektowaÅ‚a pani mgr inż. Halina Krajewska z WrocÅ‚awia na poczÄ…tku obecnego stulecia.
Droga Krzyżowa to znak i dowód MiÅ‚oÅ›ci miÅ‚osiernej. Kult Bożego MiÅ‚osierdzia w każdym sanktuarium jest zawsze żywy, bo sanktuarium to miejsce pojednania czÅ‚owieka z Bogiem. W 1982 roku figura Pana Jezusa MiÅ‚osiernego znajdowaÅ‚a siÄ™ w Dolinie MiÅ‚osierdzia blisko zamku. Od lat przy koÅ›ciele ÅšwiÄ™tego Ducha kapÅ‚ani sÅ‚użą w sakramencie pojednania pielgrzymom.
W koÅ›ciele ÅšwiÄ™tego Ducha doznaje czci krucyfiks, na którym Chrystus ma pogodnÄ… i uÅ›miechniÄ™tÄ… twarz: Ukrzyżowany UÅ›miechniÄ™ty! Jezus uÅ›miecha siÄ™ ponieważ Ojcu Swemu powiedziaÅ‚: "WykonaÅ‚o siÄ™". WykonaÅ‚ wolÄ™ Ojca, pokonaÅ‚ grzech, piekÅ‚o i szatana, a otworzyÅ‚ nam drogÄ™ do domu Ojca. Zaprasza nas, abyÅ›my szli podobnÄ… drogÄ….
Obok koÅ›cioÅ‚a ÅšwiÄ™tego Ducha znajduje siÄ™ pomnik Å›w. Andrzeja Boboli, patrona Polski dÅ‚uta pana Wojciecha Durka z Kielc. Po prawej stronie Å›wiÄ…tyni spotkamy pomnik papieźa Jana PawÅ‚a II - dzieÅ‚o PawÅ‚a Kisielnickiego z Warszawy (2006). Opodal stara sapieżyÅ„ska studnia sprzed 400 lat. Studnia, teraz już rzadkość, a warto o niej pomyÅ›leć w kategoriach dziejów biblijnych, kiedy byÅ‚a symbolem dobroci Boga i troski o czÅ‚owieka, a woda - symbolem życia i wreszcie: Ducha ÅšwiÄ™tego.
2 lipca 2005 roku ks. bp Henryk Tomasik poÅ›wiÄ™ciÅ‚ ogród Zielny Matki Bożej zw. labiryntem, który zaprojektowaÅ‚a mgr inż. architekt zieleni i krajobrazu p. Halina GoÅ‚da-Krajewska z WrocÅ‚awia. Labirynt jest w ksztaÅ‚cie rozwijajÄ…cych siÄ™ pÅ‚atków róży, co ma przypominać różaniec i podkreÅ›lać, że jesteÅ›my w sanktuarium maryjnym.
Do labiryntu wchodzimy przez bramÄ™ - dwie tablice z dziesiÄ™ciorgiem przykazaÅ„, aby powrócić do pierwotnej harmoni czÅ‚owieka z przyrodÄ… i Bogiem. JeÅ›li przekroczyliÅ›my któreÅ› z tych przykazaÅ„, to wchodzimy wÅ‚aÅ›nie przez fontannÄ™ oczyszczenia, gdzie czytamy napis: "Oczyść mnie Panie z grzechów moich i spuść na mnie strumieÅ„ twojej Å‚aski". SpadajÄ…ca z góry woda przypomina nam, że prawdziwe oczyszczenie czÅ‚owieka pochodzi od Boga - z góry. Możemy usiąść i zamyÅ›leć sie nad swoim życiem. Szum wody i olejki eteryczne , które wydzielajÄ… krzewy i różne zioÅ‚a sprawiajÄ…, że odpoczywamy fizycznie i duchowo. Oprócz tej gÅ‚ównej fontanny sÄ… cztery boczne, w których umieszczone sÄ… w formie ksiÄ™gi, GÅ‚ówne Prawdy Wiary. Można usiąść i sÅ‚uchajÄ…c szumu wody, podziwiajÄ…c piÄ™kne kwiaty i krzewy zamyÅ›leć siÄ™ co to znaczy, że dusza ludzka jest nieÅ›miertelna.
OczywiÅ›cie można nie tylko podziwiać ale i skosztować, nabyć Å›wieże, suszone zioÅ‚a lub napić siÄ™ zioÅ‚owej herbaty. Warto wiedzieć, że KodeÅ„ski Ogród ZioÅ‚owy w ksztaÅ‚cie róży obecnie jest trzecim tego typu ogrodem w Europie.
Tuż przy labiryncie rozmieszczone sÄ… kapliczki różaÅ„cowe, części radosnej. Część chwalebna jest umieszczona w porcie PawÅ‚a Sapiehy, który można sÅ‚usznie nazwać portem zbawienia. Port ten powstaÅ‚ w latach 1540-tych i byÅ‚ to trzeci port Å›ródlÄ…dowy w ówczesnej Europie. W ostatnich latach zostaÅ‚ zrewitalizowany i sÅ‚uży jako miejsce rekreacji oraz zaprasza do Å‚owienia ryb. Z przystani portowej można rowerami wodnymi przemierzać Rozlewisko Genezaret i wypÅ‚ynąć na zalew. Kapliczki tajemnic Å›wiatÅ‚a sÄ… rozmieszczone na grobli okalajÄ…cej Rozlewisko Genezaret. Wszystkie kapliczki zaprojektowaÅ‚a pani mgr inż. Halina Krajewska z WrocÅ‚awia.
Rozlewisko Genezaret nawiÄ…zuje do starych zapisów, że "zamek oblany byÅ‚ jeziorem przez które przepÅ‚ywa rzeka KaÅ‚amanka" oraz do ewangelii, w której czytamy, że Jezus odbiÅ‚ nieco od brzegu i nauczaÅ‚ z Å‚odzi. Dlatego w rozlewisku spotkamy wyspy w ksztaÅ‚cie Å‚odzi z pasażem i ozdobnymi trawami oraz krzewami. GÅ‚ówna wyspa- Å‚ódź - to wyspa Jezusa z żaglem i napisem "WypÅ‚yÅ„ na głębiÄ™". Ta adaptacja nawiazuje do historii i ewangelii, aby powiÄ™kszyć przestrzeÅ„ rekreacji i ewangelizacji. Autorem projektu Rozlewiska Genezaret jest mgr inz. architekt zieleni i krajobrazu p. Halina GoÅ‚da-Krajewska z WrocÅ‚awia.
Obok Rozlewiska Genezaret, przy ścianie lasu, jest grota z Matką Bożą Fatimską. Tuż obok obiekty sportowe: boisko do piłki siatkowej, piłki nożnej i kort do tenisa ziemnego.






